Γιατί τα προβιοτικά σε κάψουλες και γιαούρτια συχνά προκαλούν εντερικές ενοχλήσεις και πώς τα ζυμωμένα προβιοτικά νέας γενιάς αλλάζουν τα δεδομένα

Τα προβιοτικά θεωρούνται πλέον βασικό εργαλείο για την υγεία του εντέρου, του ανοσοποιητικού και της συνολικής ευεξίας. Παρ’ όλα αυτά, ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων αναφέρει ότι όταν καταναλώνει προβιοτικά σε κάψουλες ή γιαούρτια εμφανίζει προβιοτικές παρενέργειες όπως πόνο στο έντερο, φούσκωμα, αέρια ή ακόμα και διάρροια. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι σπάνιο και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι «τα προβιοτικά δεν κάνουν» σε κάποιον. Πολύ συχνά σημαίνει ότι ο τύπος του προβιοτικού δεν είναι συμβατός με το συγκεκριμένο μικροβίωμα.

Το έντερο δεν χρειάζεται απλώς βακτήρια – χρειάζεται περιβάλλον

Ένα από τα βασικά σημεία που αναδεικνύονται σήμερα είναι ότι τα περισσότερα προβιοτικά της αγοράς δεν προσφέρουν πραγματικό μικροβιακό περιβάλλον, αλλά μεμονωμένους μικροοργανισμούς.

Οι κάψουλες περιέχουν απομονωμένα στελέχη, συχνά αφυδατωμένα, τα οποία καλούνται ξαφνικά να επιβιώσουν:

• στο όξινο περιβάλλον του στομάχου,
• σε ένα έντερο που μπορεί να είναι ήδη φλεγμονώδες ή διαταραγμένο,
• χωρίς φυσικό υπόστρωμα ζύμωσης.

Αυτό από μόνο του μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό και αντίδραση, ειδικά σε άτομα με ευερέθιστο έντερο (IBS), δυσβίωση ή ιστορικό αντιβιοτικών.

Γιατί τα γιαούρτια δεν είναι πάντα η λύση

Τα γιαούρτια προβάλλονται συχνά ως «φυσική» πηγή προβιοτικών. Κάτι αρκετά σημαντικό (που δεν λέγεται συχνά) είναι ότι τα βακτήρια του γιαουρτιού:

• δεν είναι σχεδιασμένα να αποικίζουν το έντερο,
• έχουν ρόλο κυρίως στη ζύμωση του γάλακτος και όχι στη ρύθμιση του μικροβιώματος,
• τα περισσότερα πεθαίνουν στο στομάχι.

Γι’ αυτό:

• κάποιος μπορεί να τρώει γιαούρτι χρόνια
• και να συνεχίζει να έχει δυσβίωση, φουσκώματα ή διάρροιες.

Επίσης:

• περιέχουν μόνο 2 στελέχη
• και κυρίως περιέχουν λακτόζη, η οποία σε πολλούς ενήλικες προκαλεί φούσκωμα, πόνο και διάρροια.

Το πρόβλημα με το “όσο περισσότερα, τόσο καλύτερα”

Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι το υπερβολικά υψηλό CFU (δισεκατομμύρια βακτηρίων) που συναντάμε σε πολλές κάψουλες. Το έντερο δεν λειτουργεί με λογική «επίθεσης». Όταν δεχθεί απότομα μεγάλο φορτίο βακτηρίων:

• αυξάνεται η ζύμωση,
• παράγονται αέρια,
• διαταράσσεται η κινητικότητα,
• και εμφανίζεται διάρροια ή πόνος.

Η ποσότητα δεν εγγυάται την ποιότητα. Αυτό που μετράει είναι η βιολογική συμβατότητα και η μορφή.

Ζυμωμένα προβιοτικά: μια διαφορετική φιλοσοφία

Εδώ έρχεται η ουσιαστική διαφορά των προβιοτικών σε κάψουλες και των ζωντανών ζυμωμένων πρε/προβιοτικών
Τα ζυμωμένα πρε/προβιοτικά περιέχουν τόσο προβιοτικά όσο και πρεβιοτικά (τη τροφή των βακτηρίων για να μπορούν να διατηρηθούν) δεν είναι απλώς “βακτήρια σε υγρή μορφή”. Είναι ένα πλήρες ζυμωμένο οικοσύστημα.

Κατά τη φυσική ζύμωση:

• οι μικροοργανισμοί έχουν ήδη ενεργοποιηθεί,
• έχουν παράξει μεταβολικά προϊόντα (postbiotics),
• βρίσκονται μέσα σε ένα φυσικό, σταθερό περιβάλλον,
• και είναι βιολογικά «εκπαιδευμένοι» να συνεργάζονται με το ανθρώπινο έντερο.
• Περιέχουν και πρεβιοτικά

Αυτό σημαίνει ότι το σώμα δεν χρειάζεται να τους «ανεχτεί» – τους αναγνωρίζει.

Βιοδιαθεσιμότητα και κυτταρική απορρόφηση

Ένα σημαντικό πλεονέκτημα των ζυμωμένων πρε/ προβιοτικών είναι η άμεση βιοδιαθεσιμότητα. Δεν χρειάζεται να διαλυθούν, να ενεργοποιηθούν ή να επιβιώσουν από αφυδάτωση. Το έντερο λαμβάνει:

• ενεργούς μικροοργανισμούς,
• οργανικά οξέα,
• ένζυμα,
• και βιοδραστικές ενώσεις.

Αυτό εξηγεί γιατί πολλοί άνθρωποι που δεν αντέχουν κάψουλες ή γιαούρτια, ανέχονται άριστα τα ζυμωμένα προβιοτικά, ακόμη και σε ευαίσθητες φάσεις.

Λιγότερη επιβάρυνση, περισσότερη ρύθμιση

Σε αντίθεση με τις κάψουλες:

• δεν υπάρχει ανάγκη για πρόσθετα,
• δεν χρησιμοποιούνται πρεβιοτικά όπως inulin ή FOS που συχνά προκαλούν διάρροια,
• δεν υπάρχει απότομη «βακτηριακή επίθεση».

Η δράση είναι ρυθμιστική και όχι καταναγκαστική.

Τοσο η inulin όσο και το FOS (Fructo-Oligo-Saccharides) είναι τύποι πρεβιοτικών, Χρησιμοποιούνται συχνά σε προβιοτικά συμπληρώματα και λειτουργικά γιαούρτια με σκοπό να ενισχύσουν την ανάπτυξη των βακτηρίων. Ωστόσο, το δεν πέπτονται από τον ανθρώπινο οργανισμό. Φτάνουν σχεδόν αναλλοίωτα στο παχύ έντερο, όπου ζυμώνονται έντονα από τα υπάρχοντα βακτήρια, και μπορεί να οδηγήσουν σε φούσκωμα, αέρια, κοιλιακό πόνο ή διάρροια.

Σε άτομα με ευαίσθητο έντερο, δυσβίωση ή ευερέθιστο έντερο, αυτή η έντονη ζύμωση συχνά επιδεινώνει τα συμπτώματα αντί να τα ανακουφίζει. Για τον λόγο αυτό ανήκουν στα λεγόμενα FODMAPs, δηλαδή σε υδατάνθρακες που είναι γνωστό ότι προκαλούν εντερικές ενοχλήσεις σε πολλούς ανθρώπους. Παρότι υπάρχουν σε φυσική μορφή σε τροφές όπως το κρεμμύδι και το σκόρδο, στα συμπληρώματα προστίθεται συχνά σε συμπυκνωμένη μορφή, αυξάνοντας την πιθανότητα δυσανεξίας.

Αυτό εξηγεί γιατί αρκετοί άνθρωποι δεν αντέχουν τα κλασικά προβιοτικά με FOS, ενώ ανταποκρίνονται καλύτερα σε ζυμωμένα προβιοτικά, όπου το πρεβιοτικό υπόστρωμα έχει ήδη καταναλωθεί κατά τη ζύμωση και δεν φτάνει στο έντερο ως ερεθιστικός παράγοντας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το έντερο λαμβάνει κυρίως ήπια μεταβολικά προϊόντα ζύμωσης που υποστηρίζουν την ισορροπία αντί να την διαταράσσουν.

Συμπερασματικά

Αν κάποιος εμφανίζει πόνο ή διάρροια με προβιοτικά:

• δεν σημαίνει ότι το έντερό του «δεν θέλει βοήθεια»,
• αλλά ότι χρειάζεται τη σωστή μορφή βοήθειας.

Η σύγχρονη προσέγγιση δεν βασίζεται μόνο στα στελέχη, αλλά:

• στο περιβάλλον,
• στη φυσική ζύμωση,
• στη βιολογική συμβατότητα,
• και στη σταδιακή, ήπια αποκατάσταση της ισορροπίας.

Τα ζυμωμένα προβιοτικά νέας γενιάς,ερχονται να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο συνεργάζεται το έντερο με τα μικρόβια.

Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθεί ότι η παραπάνω φιλοσοφία δεν είναι θεωρητική. Υπάρχουν πλέον στην αγορά ζυμωμένα προβιοτικά που έχουν σχεδιαστεί ακριβώς με αυτή τη λογική της βιολογικής συμβατότητας και της ήπιας ρύθμισης του εντέρου.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα ζυμωμένα βιολογικά Πρε/Προβιοτικά – Ψυχοβιοτικά Sympetus, τα οποία δεν βασίζονται σε απομονωμένα, αφυδατωμένα στελέχη, αλλά σε ένα πλήρως ζυμωμένο μικροβιακό περιβάλλον, πλούσιο σε ενεργούς μικροοργανισμούς και φυσικά μεταβολικά προϊόντα ζύμωσης.

Η φιλοσοφία τους δεν είναι να «επιβάλλουν» βακτήρια στο έντερο, αλλά να υποστηρίζουν την αυτορρύθμισή του, κάτι που εξηγεί γιατί συχνά γίνονται καλύτερα ανεκτά ακόμη και από άτομα που έχουν αντιδράσει αρνητικά σε κάψουλες ή γιαούρτια. Καταλήγουμε οπότε ότι το έντερο δεν χρειάζεται περισσότερα βακτήρια. Χρειάζεται σωστό περιβάλλον.